ژئوپولیتیک شیعه

کتاب «ژئوپلتیک شیعه» نوشته‌‌ی فرانسوا توال جامعه شناس فرانسوی از این جهت که به بررسی نحوه نگرش اندیشمندان غربی به پدیده اسلام­گرایی، انقلاب اسلامی و نهضت جهانی تشیع از دیدگاه ژئوپلتیکی می‌پردازد، دارای اهمیت زیادی است.

در واقع نویسنده‌ی این کتاب ضمن تجزیه و تحلیل وضعیت کانون‌‌های شیعی سعی می‌کند با در نظر گرفتن مجموعه‌ای از عوامل گوناگون به بررسی احتمال بروز یک حرکت سیاسی ـ انقلابی شیعی بپردازد. وی با اشاره به نقش پیروزی انقلاب اسلامی ایران در تحولات سیاسی جهان اسلام، معتقد است از این پس شیعه بازگشتی پایدار و طولانی خواهد داشت.توال در یک جمع‌بندی کلی با برشمردن عواملی مانند پراکندگی جمعیت شیعه، در اقلیت بودن شیعیان و اختلافات تاریخی ـ مذهبی میان فرقه‌ها و مذاهب اسلامی، بروز یک خیزش عظیم شیعی را رد می‌کند. این مقاله ضمن برشمردن محورهای مهم کتاب مورد اشاره به دنبال نقد دیدگاه‌های توال با تاکید بر مفاهیم ژئوپلتیک فرهنگی و با نگاهی به خیزش‌های اخیر در جهان اسلام می‌باشد.نویسنده معتقد است اگر چه توال در بخشی از کتاب خود به ادعای شیعه در سخنگویی محرومین جهان سوم اشاره کرده است، با این حال تمرکز بیش از حد وی بر اختلافات شیعه و اهل سنت و شاخصه‌های کلاسیک ژئوپلتیک به جای شاخصه‌های ژئوپلتیک فرهنگی شیعه و جمهوری اسلامی باعث بروز نارسایی در درک وی از ژئوپلتیک شیعه شده است.در ادامه با طرح مفاهیمی مانند مبارزه با سلطه، وحدت اسلامی و حاکمیت جهانی اسلام به بررسی نقش انقلاب اسلامی در جهان اسلام پرداخته خواهد شد.نویسنده معتقد است نقش غیرقابل انکار الهام‌پذیری قیام‌های عربی از جمهوری اسلامی، شاهدی بر تأثیر این شاخصه‌های ژئوپلتیک فرهنگی انقلاب اسلامی در این قیام‌ها است.