روح الارواح فی شرح اسما
مترجم: نجیب مایل هروی
ناشر: علمی و فرهنگی
قطع كتاب: وزيري گالینگور
تعداد صفحه : 917
نوبت چاپ: 4
سال انتشار: 1391
«روح الارواح فی شرح اسماء الملک الفتاح»، اثر شهاب الدین، ابو القاسم، احمد سمعانی و یکی از شاه کارهای دیرینه و کهن زبان و ادب فارسی است.
هدف سمعانی از نوشتن این کتاب آن است که در مخاطبانش تصویری زیبا از خداوند بیافریند و در دلهای ایشان عشق به خدا را بکارد. او به خوبی میداند که چنین عشقی، نه تنها به اهمال شریعتنمیانجامد، بلکه به درکی ژرف تر و استوارتر از شریعت و تعهدی نو، برای عمل به آن منجر میشود.
مؤلف، صد و ده اسم حق تعالی را تحت هفتاد و چهار عنوان شرح کرده و این به دلیل آن است که بر طبق سنت گزاره نویسان بر اسمای حسنی، برخی از اسماء به دلیل ذکر آنها به هیئت دوگانه درقرآن مجید و نیز به علت تقابل و تماثل معنایی، با هم شرح میشود.
سمعانی، پس از عنوان کردن هر یک از اسماء به هیئت عربی آن، به بحث پیرامون معنی فارسی آن میپردازد و اگر اسمی واحد، با توجه به اسماء صفات و اسماء افعال، دارای بار معنایی دو یا چندگانه باشد، معانی مختلف آن را به فارسی ذکر میکند و سپس سخنانش را به آیات قرآنی و احادیث نبوی و اقوال عرب مستند مینماید، آن گاه وارد حکایات و اقوال و مباحث عرفانی و خانقاهی شده و مجموع نکاتی را که در این زمینه میآورد، به گونهای خاص با معنی و خواص اسم مورد بحث پیوند میدهد و ارتباط معنایی میان این مطالب و اسم مورد نظر به وجود میآورد.
سمعانی به کرات اشعاری عرفانی (از جمله ابیاتی از سنایی) را نقل کرده و از خود نیز ابیات و غزلهای بسیاری میآورد؛ با این همه، نثر او غالبا شاعرانه تر از نظم اوست و باید او را از نثرنویسان بزرگ زبان فارسی به شمار آورد. قلم او پرخروش و طرب ناک است و در عین حال، همهی فنون نویسندهای صاحب سبک و چیره دست را به نمایش میگذارد. نگارش او خیلی ساده نیست و بی شک از آثار فارسی محمد و احمد غزالی یا عین القضات همدانی دشوارتر است، اما آهنگ زیبای این متن حیرت آور است.