هزار حکایت و هزار عبارت عرفانی

اين اثر نه تصحيح بلكه انتخاب و گردآوري بيش از هزار حكايت و هزار عبارت از متون عرفاني فارسي يا ترجمه‌شده به فارسي است. كتاب با گزيده‌اي از «دستورالجمهور»كه به احوال و اقوال بايزيد بسطامي مربوط است شروع مي‌شود و با گزيده‌اي از «نفحات‌الانس» جامي به پايان مي‌رسد. به‌عبارتي كتاب با عصر بايزيد و حلاج (قرن سوم و چهارم هجري قمري) شروع مي‌شود و تا پايان قرن نهم و عصر جامي پيش مي‌آيد. منابع مورد نظر كتاب در اين دوره زماني موردنظر، هشتادوشش اثر عرفاني بوده است و كتاب‌ها بر اساس ترتيب سنوي يعني تاريخ وفات صاحبان آثار آمده‌اند. شهاب‌الدين و عارف خرمشاهي از همكاران بهاء‌الدين خرمشاهي در اين كتاب بوده‌اند و آن‌ها هشتادوشش منبع موردنظرشان در اين كتاب را از ميان صد اثر انتخاب كرده‌اند. معيار آن‌ها در انتخاب آثار و نيز انتخاب عبارات و حكايات هر اثر، آسان‌ياب‌بودن حكايت‌ها و عبارت‌ها بوده است و آثار ديرياب در كار آن‌ها كنار گذاشته شده است. به مناسبت انتشار «هزار حكايت و هزار عبارت عرفاني» در نشر قطره، با بهاء‌الدين خرمشاهي گفت‌وگو كرده‌ايم و از او درباره دلايل انتشار اين كتاب و تفاوت‌هاي آن با كتاب‌هاي مشابه ديگر پرسيده‌ايم. در اين گفت‌وگو خرمشاهي درباره شيوه تدوين كتاب گفته است: «این کار به صورت سیستماتیک انجام نشد. ما با امکانات موجود دست به تدوین این کتاب زدیم و نمی‌خواستیم به سراغ تجربه محال برویم وگرنه با روش‌های سیستماتیک و آکادمیک می‌شد به شیوه دیگری این کتاب را منتشر کرد. ما می‌خواستیم کتابی خواندنی به دست دهیم که به اصطلاح عصای دست علاقه‌مندان این موضوع باشد و خاصیت درشت‌­نمایی داشته باشد تا عبارت‌ها و حکایت‌های خواندنی آثار عرفانی به‌راحتی در اختیار مخاطبانش قرار گیرد». خرمشاهي و همكارانش در اين كتاب، قصد نداشته‌اند اثري علمي و تخصصي به دست دهند بلكه مي‌خواسته‌اند گزيده‌اي از آثار منثور عرفاني را در اختيار مخاطبان عام قرار دهند. غالب حكايت‌ها و عبارت‌هايي كه در اين كتاب انتخاب شده‌اند، شكلي داستان‌گونه دارند و به‌عبارتي گزيده‌اي از داستان‌هاي عرفاني را به دست مي‌دهند و از اين‌حيث اين گزيده مي‌تواند براي ادبيات داستاني امروز نيز به‌كار آيد و خرمشاهي نيز در جايي از اين گفت‌وگو به آن اشاره كرده است: «تأثیر و اهمیت هزارویک‌شب جای بررسی جداگانه‌ای دارد و باید نشان داد که این اثر چه نقشی در داستان‌نویسی امروزین دارد و به‌واسطه آثاري اين‌چنين حتي می‌توان داستان‌نویسی امروز را نجات داد.»