معنی هنر

... کلمه ساده «هنر» غالبا مربوط به آن هنرهایی است که ما آنها را به نام هنر «تجسمی» یا «بصری» می‌شناسیم. اما اگر درستش را خواسته باشیم باید هنر ادبیات و هنر موسیقی را هم دربر بگیرد. پاره‌ای از خصائص میان همه هنرها مشترک است و هرچند که در این یادداشت‌ها سر و کار ما بیشتر با هنرهای تجسمی خواهد بود، تعیین اینکه چیزی درمیان همه هنرها مشترک است بهترین آغاز تحقیق ماست....

این کتاب در اصل سلسله مقالاتی بوده که سر هربرت رید در سال 1931 برای مجله «لیسنر» نوشته بود و سپس آن‌ها را به‌صورت یک کتاب گردآوری کرده است. در ظرف حدود چهل سالی که از انتشار «معنی هنر» می‌گذرد، این اثر همیشه در ردیف کتاب‌های زنده مبحث هنر بوده است و می‌توان گفت که اکنون دیگر به صورت یک متن کلاسیک فروتن در توضیح مفاهیم اساسی هنر و تشریح جنبش‌های عمده هنری درآمده است. شکل‌گیری این کتاب از آن موارد فرخنده‌ای است که یک کوشش اتفاقی به پدید آمدن یک اثر ماندنی منجر می‌شود.

کتاب «معنی هنر» بررسی کوتاه و در عین حال جامعی است در زمینه ابعاد و جنبه‌های گوناگون هنرهای تجسمی و به ویژه نقاشی و مجسمه سازی است که در آن تعریف‌هایی از هنر، زیبایی، حس جمال‌شناختی و از این قبیل عرضه شده‌اند. از این‌ها گذشته خواننده در این کتاب شیوه نگریستن به آثار هنری را می‌آموزد و با سبک‌های مختلفی چون گوتیک، باروک، روکوکو، رئالیسم، ناتورالیسم و غیره آشنا می‌شود.

نویسنده از تعریف هنر و حس زیبایی گرفته، تا مکتب‌ها و ویژگی‌های هنری تمدن‌های باستان و دیدگاه‌های هنرمندان و اندیشمندان صاحب نام در این حوزه همه را به خوبی بیان می دارد. وی علاوه بر اختصاص سرفصل های معین به تک تک موضوعات، کلیه مطالبش را در سه بخش دسته بندی کرده است؛ در بخش اول و دوم هنر را از منظر تماشاگر تحلیل می کند و در بخش سوم هنر را از منظر هنرمند.

هربرت رید در بخش نخست به تعریف هنر و مشخص کردن معنی اصطلاحات آن پرداخته، در بخش دوم به رویکرد زیبا شناسی اشاره می کند و در این خصوص بحثش را از نخستین یافته‌های مردم شناسان و هنر «ما قبل تاریخ» آغاز می‌کند و تا دوره‌های باستانی و رنسانس و عصر حاضر ادامه می دهد و در نهایت در بخش سوم به دنبال پاسخگویی به سؤالاتی در خصوص «هنرمند چه می کند؟» و «نقش هنرمند در جامعه چیست؟» از دیدگاه صاحب نظران مطرحی چون تولستوی و ماتیس بر می آید.