استنطاق

آلمان نقشی اساسی در بزرگترین جنگهای جهان داشته و بیشترین پیامدهای این جنگ ها نیز دامنگیر این کشور بوده است. از این رو طبیعی است که جنگ و پدیده های مرتبط به آن از جمله ایثار، فداکاری و ... نیز از مضامین مهم در تاریخ ادبیات این کشور باشد. در مقاله ای که در پی می آید، می کوشیم به مهمترین آثار و نویسندگانی آلمانی که به جنگ و ایثار و فداکاری در جنگ پرداخته اند اشاره کنیم. اما پیش از هر چیز ذکر چند نکته بایسته است. در این مقاله ما ایثار و فداکاری را در حوزه جنگ مدنظر داریم. از این رو ایثار مورد اشاره ما ایثاری خاص شمرده می شود و گونه های دیگر فداکاری در خارج از فضای جنگ را از دایره شمول بحث خود خارج کرده ایم. از سوی دیگر، می دانیم که ایثار وشهادت بار معنایی ویژه ای برای ما ایرانیان دارد و ما معمولاً ایثار و شهادت را پدیده هایی با انگیزه های مذهبی می دانیم. اما طبیعی است که در مورد نمونه ای مانند آلمان، ما مفاهیم ایثار، شهادت و فداکاری را عام تر در نظر گرفته ایم و مرادمان هر گونه فداکاری و جان باختن در راه باورهای اخلاقی، آزادی خواهانه یا حتی میهن پرستانه بوده است. «پتر وایس» بر کنار از تاثیر برشت نبود. او در نمایشنامه «استنطاق» به محاکمه نازیسم، در نمایشنامه «سرود آدمی لوزیتانیایی» به محاکمه استعمار، در نمایشنامه «تروتسکی در تبعید» به محاکمه استالینیسم و در نمایشنامه «گفتار درباره جنگ ویتنام» به محاکمه امپریالیسم می پردازد. در این آثار وایس مقاومت و مبارزات مردم روسیه، آلمان، ویتنام، آنگولا و ... را در برابر متجاوزان به آزادی می ستاید و ارجمند می شمارد..