تذکره نصرآبادی

مشتمل بر شرح حال و آثار قریب به هزار شاعر صفوی نصرآبادی تذکره خود را با جملاتی به نثر مصنوع در حمد باری تعالی آغاز، و سپس با نثری ساده از فضیلت سخن منظوم بحث می‌کند و ضمن ذکر تذکره‌های پیشین و معاصر خود که به نظر می‌رسد در تألیف تذکره‌اش از برخی آن‌ها به ویژه تحفه سامی متأثر بوده است، سبب تألیف کتاب (در ۱۰۸۳) را ذکر می‌کند. او در پایان دیباچه و پیش از بیان فصول کتاب، شاه سلیمان صفوی را مدح می‌گوید. فصول کتاب ← شاهان مقدمه، درباره شاهان و شاهزادگان صفوی که شعر سروده‌اند. امیران فصل اول، درباره امیران و ملازمان دربار صفوی و تیموریان هند که شاعر بوده‌اند، مشتمل بر سه «فرقه» : امیران ایران ، امیران هندوستان ، وزیران و مستوفیان می‌باشد. سادات فصل دوم، در ذکر سادات و نجبا و اشعار آنان می‌باشد. دانشمندان فصل سوم، درباره دانشمندان و خوش نویسان و متصوّفه که شعر نیز سروده‌اند، مشتمل بر سه فرقه: علما و فضلا ، خوش نویسان، درویشان می‌باشد. شاعران فصل چهارم، در شرح احوال شاعران، مشتمل بر سه فرقه : شاعران عراق و خراسان ، شاعران ماوراءالنهر ، شاعران هندوستان می‌باشد. خویشان فصل پنجم، درباره خویشان مؤلف و زندگینامه و اشعار خود مؤلف می‌باشد. خاتمه فصل ششم در خاتمه، و در ذکر مادّه تاریخ و لغز و معماهای متقدمان و معاصرانِ مؤلف می‌باشد و مشتمل بر دو «دفعه» : دفعه اول، آن‌هایی که سراینده مشخص دارند؛ دفعه دوم، آن‌هایی که سراینده نامعلوم دارند. هر دفعه خود به سه «حرف» تقسیم شده است: حرف اول درباره مادّه تاریخ، دوم در به باره لغز و سوم درباره معما است.