سمط العلی للحضره العلیا در تاریخ قراختائیان کرمان

سمط العلی للحضره العلیا اثر ناصرالدین منشی کرمانی ، در تاریخ ملوک قراختائی کرمان است که از ۶۱۹ تا ۷۰۳ حکومت کردند. به همراه مختصری در سابقه احوال کرمان تا تاریخ استیلای قراختائیان بر آن دیار است.

مؤلف از ۷۱۶- ۷۱۵ ق به تالیف کتاب پرداخته و تاریخ شاهی خواجه شهاب الدین را بنای کار خود قرار داده است و ذیل وقایع را بعد از انقراض عهد پادشاه خاتون تا تاریخ فوق کشانده و کتاب خود را، در حقیقت به عنوان ذیل تاریخ شاهی به نام «امیر ایسن قتلغ نویان» از امرای بزرگ اولجایتو و ابوسعید، تالیف نموده است و بعد از اینکه قطب الدین پسر ناصرالدین محمد به ایالت کرمان آمد، خود را تحت حمایت او کشیده و تتمه کتاب را در سال ۷۲۰ به نام او و وزیرش خواجه ابوسعید، در ذکر وقایعی که در طی چهار، پنج سال اخیر در کرمان رخ داده بود، به رشته تحریر در آورده است.

مقدمه مصحح ( عباس اقبال ) آغازگر کتاب بوده و مطاالب درسه بخش کلی بیان شدهاند: خطبه ، تاریخ کرمان و اسماء متملکین آن، تاریخ سلاطین قراختای که حاکمان کرمان در آن زمان بودند.

بعد از ذکر تاریخ کرمان، از پیدایش شهر تا زمان تالیف کتاب، حاکمان و والیانی که در این شهر حکومت کرده‌اند به همراه برخی ویژگیهای شخصی و عماراتی که در آنجا بنا نهاده‌اند، به ترتیب زمان روی کار آمدن آنها، بیان می‌شود.

مؤلف در دستگاه سلاطین قراختای کرمان به کارهای دیوانی مشغول بوده و در سال ۶۹۳ از سوی صفوةالدین پادشاه خاتون به ریاست دیوان رسائل و انشاء منصوب گردیده است. تالیف کتاب همزمان بوده با منصب دولتی داشتن وی و رعایت احوال شاهان در تاریخ نگاری او به وضوح مشهود است.

در پایان کتاب بعضی حواشی و ملاحظاتی آورده شده و با شماره صفحه و سطر مشخص گردیده که مربوط به کدام بخش کتاب است.