نخستین کنگره نویسندگان ایران

نخستین کنگره نویسندگان ایران مهم‌ترین رویداد فرهنگی و هنری دوره (۱۳۲۰ - ۱۳۳۲)، و یکی از رخدادهای مهم ادبی در دویست سال گذشته بود.

برگزاری نخستین کنگره نویسندگان ایران در سال ۱۳۲۵ بود. در ۴ تیر ماه سال ۱۳۲۵ به دعوت انجمن روابط فرهنگی ایران و شوروی این کنگره با شرکت بیش از ۱۰۰ نفر از نویسندگان و شاعران و  محققان ایرانی، که برپا دارندگان بسیاری از جمع‌های ادبی بودند، برگزار شد.

ملک الشعرا بهار, عبدالحسین نوشین, نیما یوشیج, احسان طبری, صادق هدایت, بزرگ علوی, دهخدا, پرویز ناتل خانلری و.... از شرکت کنند گان در این کنگره بودند. این کنگره در باغ «خانه فرهنگ» و در حضور قوام السلطنه، نخست وزیر، و عده‌ای دیگر از وزرا و سفیر شوروی در ایران بر پا شد.

در قطعنامه این کنگره آرزو شده بود که: «نویسندگان ایران در نظم و نثر، سنت دیرین ادبیات فارسی، یعنی طرفداری از حق و عدالت، و مخالفت با ستمگری و زشتی را پیروی نمایند ودر آثار خود ازآزادی و عدل و دانش و رفع خرافات هواخواهی نموده و....». در این قطعنامه قرار شد:«کنگره تاسیس یک کمیسیون تشکیلات موقتی را که بنیاد اتجادیه گویندگان و نویسندگان ایران باشد، پی ریزی کند.»

دردوره (۱۳۲۰ - ۱۳۳۲) نهادهای دمو کراتیک وصنفی بیش تر و فعال تر شدند. حمایت از انجمن‌های صنفی و دموکراتیک مستقل، می‌توانست آغاز شکل گیری و فعالیت انجمن‌ها و تشکل‌های فرهنگی و هنری با ساختارها و برنامه‌هایی صنفی و دموکراتیک باشد اما کودتای ۲۸ مرداد امان نداد.

کودتای ۲۸ مرداد سرکوب خشن همهٔ انواع تشکل‌ها، انجمن‌ها و جمع‌های مستقل و دموکراتیک را به همراه داشت. دورهٔ پس از کودتا، دورهٔ انجمن‌های خانگی و تجمع‌های مخفی در کافه‌ها و انتشاراتی‌ها بود