آشنایی با نشانه شناسی اجتماعی

نشانه‌شناسی اجتماعی یکی از رویکردهای معاصر در در حوزه‌ی نشانه‌شناسی است که به جای نشانه بر نشانه‌سازی و در نتیجه بر فرآیند معناپردازی در بستر اجتماع و فرهنگ تأکید دارد. در نشانه‌شناسی اجتماعی نشانگی نزد انسان اساسا پدیده‌ای اجتماعی است و دارای منابع، نقش‌ها، بافت‌ها و تاثیرات اجتماعی. نشانه‌شناسی اجتماعی به معانی اجتماعی می‌پردازد که از طریق کلیت صورت‌های نشانه‌ای، از طریق متون و هر نوع عمل نشانه‌ای در جوامع انسانی و در همه‌ی دوره‌های تاریخی‌شان شکل گرفته‌اند. نظام‌های متفاوت بازنمودی ایدئولوژی‌هایی را با خود همراه دارند، یعنی شیوه‌های متفاوت و متعارض فهم جهان که به گونه‌ای قهری از یک گروه اجتماعی بر گروه‌های دیگر تحمیل می‌شود و این در جهت حفظ منافع گروه و یا متقابلا در جهت مقاومت است. آن چه این مجموعه‌های ایدئولوژیکی را شکل می‌دهد عبارت است از: الگوهای کنش و الگوهای رابطه‌ای. از این دیدگاه زبان بخشی از بافت اجتماعی است و نمی‌توان آن را بدون توجه به دیگر نظام‌های بازنمایی مطالعه کرد. لذا از منظر نشانه‌شناسی اجتماعی تحلیلگر باید به تحلیل نشانه‌های کلامی و غیر کلامی در بافت مشخص و مطابق با ایدئولوژی مشخص بپردازد و این مطابق خواهد بود با نظام ارزشی جامعه‌ای که این نشانه‌ها در آن تولید می‌شود و همچنین گروه اجتماعی که آنها را به کار می‌گیرد. رویکرد تحلیلی به مطالعه متن، گفتمان و ایدئولوژی می‌پردازد.