ادبیات مکتب خانه ای ایران،سه جلدی

یکی از حلقه‌های آموزش در ایران مکتب‌خانه است متون مکتب‌خانه‌ای خود گونه‌ای خاص از ادبیات است که ادبیات مکتب‌خانه نامیده می‌شود.

این کتاب در حقیقت بررسی ۷۰ رساله مکتبخانه ای است که در دوره قاجار در مکتبخانه ها خوانده می شدند. به عبارت دیگر این ۷۰ رساله، کتاب هایی بوده اند که بیشتر پس از آن که بچه ها باسواد می شدند و دوره های قرآن خوانی و الحمدخوانی را سپری می کردند، این رساله ها یا کتاب ها و جزوه های کوچک را می خواندند. به این کتاب ها یا جزوه ها، بچه خوان هم گفته می شد.

 

این رساله ها، جزوه هایی کوچک درباره عاق والدین، قصه عباس دزد یا خاله سوسکه تا کتاب هایی بزرگ تر چون ملک جمشید و حسین کرد را شامل می شده و بیشتر در گروه ادبیات عامه جای می گرفته اند.

در این کتاب متن کامل رساله ها همراه با توضیحاتی درباره هر متن ارایه شده است. هدف اصلی از گردآوری و انجام چنین کاری احیا دوباره ادبیات مکتب خانه ای دوران قاجار است؛ چراکه بسیاری از این رساله ها یا کتاب ها در دسترس نبود یا به چاپ سنگی شده بودند...

بی شناخت متون این کتاب، نگاشتن تاریخ ادبیات ایران در عصر قاجار کاری عبث است. مطالعه در عناصر زبانی، بیانی و ادبی این هفتاد اثر، نشان می‌دهد چه عناصری زمینه‌های نهضت ساده نویسی را به وجود آورده و جریان رمان نویسی امروز ایران مدیون کدامیک از آثار داستانی این دوران است. از سویی در دسترس قراردادن متون درسی مکتب‌خانه برای مکتب رفته‌ها، یادآور خاطرات آنان و برای مکتب نرفته‌ها مجموعه‌ای شیرین و خواندنی است.

کتاب از بُعد آموزشی، سیر تطور آموزش در ایران را ثبت می‌کند. بررسی متون کتاب از جهت محتوایی نیز مبین آن است که مهم‌ترین خواندنی‌های مردم چه بوده و این مواد چگونه بر ذهن و زبان و تفکر و رفتار مکتب رفته‌ها تأثیر گذاشته است.

از امتیازات کتاب مقابله، تصحیح، بازخوانی و ویرایش نسخه‌ها، اشاره به سبک ادبی، پدیدآورنده، مأخذ هر متن، یافتن روایت‌های مشابه، نسخه‌شناسی، اشاره به تاریخ آموزش‌های مکتب‌خانه‌ای در ایران، شیوه‌های تدریس و انواع متون مکتبی، آداب مکتب و مکتب‌داری و بازتاب آن را در ادب فارسی و نمایه‌های چند