پژوهشی در تاریخ پزشکی و درمان جهان،13 جلدی

علم پزشکی نیز بعد از ورود اسلام به ایران سرگذشت طولانی و مفصلی دارد که تنها ذکر نام و مختصری از احوالات پزشکان نامدار این دوران، نوشتار گسترده ای را می طلبد و از حوصله این متن خارج است. در اینجا سعی داریم تا به مهم ترین و برجسته ترین پزشکانی بپردازیم که جزو قله های این علم در ایران و جهان محسوب می شوند و نقش بسزایی در پیشرفت این علم در جهان داشته اند. همانطور که گفتیم دین اسلام به مسئله بهداشت توجه و تاکید فراوانی داشته و دستورات موكد كلام ا... مجيد و توصيه هاي زياد پيامبر(ص) در خصوص رعايت بهداشت و نظافت كه آن را جزيي از ايمان دانسته است، مضاف بر احكام كثيري كه براي پاكي مؤمن، طهارت، دوري از پليدي و نجاست صادر شده است و به طور كلي دستورالعمل هاي ديني براي مواجهه انسان با طبيعت، جامعه و خويشتن، افقي را فراروي انسان هر عصر مي گشايد كه توجه او را ضرورتاً به سلامت جسم و جان خويش معطوف مي دارد. آيات و اخبار منقول از معصومين (ع) در زمينه موضوعات مذكور، به تدوين چندين كتاب مستقل و مفصل در باب توصيه هاي موكد بهداشتي و درماني نبي اكرم (ص) و امامان معصوم (ع) انجامید که به صورت مجموعه هاي پزشكي ويژه اي مدون شده كه از آن ميان طب النبي، طب الصادق و طب الرضا مشهورتر است. البته ذكر اين نكته بي مناسبت نيست كه تعليمات الهي اولياي دين از آنجا كه ناظر به سعادت دنيوي و اخروي انسان است، لاجرم ناظر به سلامت جسماني انسان نيز می باشد وگرنه تفكيك و تمايز شأن پزشك از شأن اوليای دين در بسياري از روايات مورد تأكيد قرار گرفته و خود آن بزرگواران، براي تعليم عملي پيروان خويش، به پزشكان مراجعه مي كردند. چنانچه حارث بن كلده پزشك معاصر رسول اكرم (ص) طرف توجه فراوان بود و از جانب آن حضرت و اولياي گرامي ايشان بارها به مردمي كه براي شفاي بيماري خود ملتمس دعا بودند، توصيه مي شد كه علاوه بر دعا، حتما به پزشك مراجعه كنند.