خارک در یتیم خلیج

جزيره خارك در يتيم خليج فارس، اثر جلال آل احمد در موضوع جغرافياى شهرها به زبان فارسى مى‌باشد، خارك از روزگار ديرين پايگاهى بوده است براى داد و ستد، ميان آسيا و سرزمين‌هاى اطراف درياى مديترانه و همچنين گذرگاه مردمان و جايگاه برخورد عقايد و مذاهب گوناگون به يكديگر، گورهاى ما قبل تاريخ، قبرهاى مسيحى و زيارتگاه‌هاى اسلامى جزيره يادآور آن گذشته‌هاست.

مؤلف در بخشى از كتاب به تحولات و پيشرفت‌هايى كه ناشى از اكتشافات و صادرات نفت و مواد نفتى اشاره دارد. وى در سفر كوتاه خود به جزيره آغاز اين تحول را به چشم ديده است: (...خارك از دم جاروب بولدوزرهاى بزرگ روفته مى‌شد، از خانه‌ها و نخل‌هايش گرفته كه مزاحم فرودگاه‌ها و باراندازها بودند تا بزهايش كه دست و پا گير شده بودند و حتى ساكنانش در چنان گرم بازار متخصصان و مهندسان و مقاطعه‌كاران هيچ‌كاره بودند، گيچ و گول مانده بودند. نخل‌ها را مى‌انداختند و خانه‌ها را خراب مى‌كردند و صاحبان آن را به پولى راضى مى‌كردند تا به جاى آن همه مهمانسرا بسازند يا خوابگاه يا زمين تنيس. و گرچه خبر خوشى نيست. ما خبر تازه اين دفتر آن است كه زمانه خارك كه ما مى‌شناسیم بسر آمد...).

بهمين جهت است كه آل احمد ضرور ديده در دفترى آنچه را كه هنوز به جاى مانده يادداشت كند و كتابى فراهم آورد كه (گزارش نسبتا دقيقى باشد از گذران امروز مردم آن جزيره و نگاهى بگذشته آن و نگاه ديگرى به رسوم و آداب محلى و به افسانه‌ها و لهجه‌ها).