باستان شناسی سینما و خاطره یک قرن

«باستان شناسی سینما و خاطرات یک قرن »، نوشته یوسف اسحاق پور محقق و پژوهشگر ایرانی است که سالست در فرانسه زندگی می کند. «باستان شناسی سینما و خاطرات یک قرن» کتابی است که از گفت و گوی یوسف اسحاق پور و ژان لوک گدار شکل می گیرد. کتاب با بحث درباره تاریخ سینمای گدار آغاز می شود و سپس به بحث درباره زیبایی شناسی سینما کشیده می شود.

گدار رادیکال، گدار عاشق هنر، گدار چریک و گدار منتقد، همه در «باستان شناسی سینما و خاطرات یک قرن» موجود است اما هسته اصلی کتاب تاریخ سینمای گدار است و در یک روند تاریخی تحلیلی به فیلم های او می پردازد. ژان لوک گدار را امروزه رادیکالترین، سیاسی‌ترین و آوانگاردترین کارگردان تاریخ سینما می‌نامند، کسی که در هر اثرش سینما را به شکلی متفاوت به جامعه بشری عرضه کرد. گدار با فیلم ویدئویی تاریخ‌های سینما نشان می‌دهد که به دلیل اینکه سینما، با تصاویر سخن می‎گوید، به عبارتی دیگر سینما چیزی جز تصویر نیست بنابراین قلمی که از تاریخ سینما می‌نویسد باید از جنس تصاویر باشد.

«باستان شناسی سینما و خاطرات یک قرن» در ۱۸ گفتار در قالب گفت و گو شکل می گیرد و اسحاق پور در ابتدای هر گفتار با سوالی از گدار شروع می کند و سپس با پیش روی در موضوع مطروحه وارد جزئیات و تحلیل های تاریخ نگارانه می شوند. در این کتاب کلی گویی های تاریخ نویسانه به جزئی گویی های دقیق تاریخمند بدل می شوند و نویسند از رهگذر اشراف بر سینما همپای گدار بحث زیبایی شناسانه سینما را هم پیش می برد.

در سال ۱۹۸۷ قرار بود هانری لانگلوا درباره تاریخ سینما در دانشگاه مونترال چندین سخنرانی داشته باشد. با مرگ لانگلوا این وظیفه به گدار سپرده می شودگلایه گدار در آن سال این بود که نمی توان به میانجی کلام تاریخ سینما را تحلیل کرد. به اعتقاد او هر تاریخ سینمایی باید سینمایی باشد. اینگونه بود که ایده ساخت«تاریخ های سینما» شکل گرفت. فیلمی که در یک دوره زمانی ۱۳ ساله ساخته شده است.ترکیبی حیرت انگیز از عکس ها ، نقاشی ها ، فیلم ها ، نقل قول های ادبی، نطق رادیویی،فیلم های خبری،روزنامه ها و البته صدای گدار که همه این تصاویر را همراهی می کند،تصویری تکان دهنده از قرن بیستم،قرن هیروشیما- هنری فورد-استالین-هیتلر- و البته سینما به عنوان نقطه تلاقی این وقایع.