ایران و ترکان در روزگار ساسانیان

کتاب «ایران و ترکان در روزگار ساسانیان» عنوان اثری است از عنایت‌الله رضاکه با موضوع بررسی روابط سیاسی و اقتصادی ایران و ترکان در دوره ساسانی تا پیش ازظهور اسلام در ایران پرداخته است. کتاب نخستین کتاب مستقلی است که پیرامون روابط ایران و ترکان در سده‌های ششم و هفتم میلادی به زبان فارسی نوشته شده است. در این کتاب نخست، شرحی پیرامون نظام دولتی و نظامی ایران و پژوهشی در منابع تاریخ ترکان ارائه شده و آن‌گاه منشأ و سرزمین اصلی ترکان از دیرباز و نیز نام و آیین قوم مذکور مورد بررسی قرار گرفته است. گذشته از اشاره به بعضی دیدگاه‌های نادرست، جهت حرکت ترکان به دشت‌های آسیای مرکزی و روابط ترکان خاقانات غربی با ایران در روزگار خسرو انوشیروان، هرمزد چهارم و خسرو دوم به تفضیل مورد بررسی قرار گرفته است، یکی دیگر از نکات مورد بررسی نقش دو امپراطوری بزرگ روم و چین و بهره‌گیری آن‌ها از خاقانات غربی است. یکی از مباحث کتاب پیرامون دو خاقانات شرقی و غربی و دو اتحاد بزرگ جهانی است که تا حدودی نقش ایران را در سیاست آن روزگار روشن می‌سازد. در کتاب، از هجوم مشترک ترکان، خزران، و رومیان در سده هفتم میلادی، پایان کار ساسانیان و انهدام ترکان از سپاه چین سخن رفته است. نویسنده در این کتاب با اشاره‌ به نظام دولتی ونظامی ایران در سده‌های ششم و هفتم میلادی به بررسی تاریخی ظهور ترکان در عصرساسانی و نیز قدرت گرفتن آنها در چند فصل می‌پردازد که این بررسی با نگاه به نام منشاء و مذهب ترکان و نیز مبداء تاریخی حضور این قوم در منطقه آسیای صغیر ادامه پیدا می‌کند.نویسنده همچنین در فصول بعدی کتاب به شرح برخوردهای ترکان باایرانیان در زمان ساسانیان می‌پردازد که این بخش از کتاب در قالب هفت سال شرح نبردها و رویای‌های گوناگونی است که ایرانیان عصر ساسانی با ترکان و در ادامه بامغولان و نیز امپراطوری روم شرقی داشته‌اند.عنایت‌الله رضا در نگارش این کتاب از یادداشت‌های نویسندگان و پژوهشگران برجسته‌ای چون پروفسور «گین شاوان» از کشورفرانسه و نیز «لیو- مائو- تسزای» دانشمند چینی‌الاصل آلمانی و نیز برخی محققان روسیاز جمله آریستوف، اینوسترانتسف، بیچورین، بارتولد و گومیلف بهره برده ا