تاریخ و جغرافی دارالسلطنه ی تبریز

«تاریخ و جغرافی دارالسلطنه تبریز» اثر نادرمیرزا به‌کوشش غلامرضا طباطبایی‌مجد، مجموعه‌ای از مطالعات، مشاهده‌ها و شنیده‌های نادرمیرزا است که در طول 40 سال با دقت تحقیق یا از افراد مطلع گردآوری کرده است. نادر میرزا (1243 ـ 1303 هجری‌قمری) از شاهزادگان فرهیخته عصر قاجار، به دلیل دسترسی به کتابخانه مفصل و ارزشمند میرزا کاظم وكیل‌الرعایا و نیز همکاری نزدیک با کتابدار مظفرالدین‌میرزا ولیعهد، توانسته بود بیش از یک‌صد فرمان و احکام تاریخی از جانب شاهان افشار، زند و قاجار به فرماند‌ه‌ها، حکام و علمای آذربایجان را گردآوری کند که مطالعه این اسناد برای پژوهش درباره اوضاع سیاسی و اجتماعی 200 سال اخیر آذربایجان، به‌ویژه تبریز اهمیت بسیاری دارد. طباطبایی‌مجد در آغاز کتاب می‌نویسد: «تمامی این آداب و رسوم را كه فقط «به تبریز باشد و به جای دیگر از ایران و آذربایجان نباشد» و خود شخصاً در اجرای آن‌ها ناظر بوده، به‌دقت و وسواس تمام نگاشته است. به همین جهت کتاب حاضر آیینه تمام‌نمایی از آداب و رسوم جاری در یک‌صد سال پیش از این بوده است.» در آغاز پس از «مقدمه مصحح» و «دیباچه کتاب، نگارش: ملک‌المورخین لسان‌الملک»، فصل «جغرافیای مظفری»‌ آمده است. در ادامه نیز بخش‌های «داستان فتنه خرمیه با گرفتاری بابک به پایمردی افشین...»، «فی تقسیم قنوات تبریز»، «فی عدد سُکانِها»، «فی اسماء محالها و ما یتعلق بها»، «فی اجداد رسول‌الله صلی‌الله علیه و آله»، «فی طول التبریز و عرضها»، «فی ابنیه القدیمه و الجدیده بها»، «در یاد کردن مقابر و گورستان‌های قدیم و جدید تبریز»، «شعرا و حکمای تبریز»، «حکما و ادبای تبریز»، «صفت رَبع رشیدی»، «این فصلی است نادر و مشبع در آغاز و انجام عشیرت دنبلی...»، «صفت شاه‌گلی»، «در بیان یادداشت حکام و فرماندهان که به روزگار شاهنشاهان قاجار به تبریز بودند...» و «فصل در بیان فواکه تبریز و انواع آن» آمده است.