ابوالفضل بیهقی و جامعه غزنوی

احسان طبری در این کتاب با توجه به اندیشه مارکسیستی‌اش که با پادشاهان مخالف است و آن‌ها را منبع ظلم به توده مردم می‌داند، به پادشاهان غزنوی تاخته است اما در عین حال سعی کرده احترام بیهقی را که وزیر آن‌ها بوده است، حفظ کند. طبری در این کتاب پس از چندین‌بار خواندن کتاب «تاریخ بیهقی» یک‌سری از جزییات زندگی دربار و جامعه را در زمان حکومت غزنویان استخراج کرده است. اما اساس کتاب بحث استبداد شرقی و ظلم پادشاهان به مردم است. بخشی از کتاب با توجه به ناسیونالیست بودن طبری نوشته شده است که در آن به غزنویان، خوارزمشاهیان و غزنویان تاخته است. اما قسمت خوب کتاب موضوع استخراج برخی از کلمات،‌ ترکیب‌ها، غذاها، لباس‌ها، دشنام‌ها، اسلحه‌ها، اسباب خانه‌ها و... در زمان حکومت غزنویان است. طبری در این کتاب با استفاده از «تاریخ بیهقی» نشان می‌دهد که در آن زمان مثلا زنان را چگونه خطاب می‌کرده‌اند و به طور کلی نوع نگاه ظالمان به مردم چگونه بوده است. در این کتاب نشان داده می‌شود که بیهقی با آن همه بزرگی بهترین کلمه‌ای که برای مردم به کار می‌برد کلمه «عامه» است و اگر بقیه کلمات و عباراتی که برای مردم در نظر می‌گرفته است به فارسی امروز برگردد سراسر توهین به مردم است؛ مردمی که در آن زمان رعیت پادشاه بودند و هیچ‌گونه اعتباری نداشتند.