تاریخ هیجده ساله آذربایجان

تاریخ هجده سالهٔ آذربایجان یا سرنوشت گردان و دلیران نوشته احمد کسروی کتابی است که بعقیده خود او ادامه کتاب تاریخ مشروطه ایران می‌باشد. در این کتاب تحولات ایران در خلال مشروطه و بعد از آن مورد بررسی قرار می‌گیرد.

کسروی در کتاب تاریخ مشروطیت ایران بطور مفصل وقایع قبل از شروع جنبش مشروطه در کانون‌های جنبش در تهران و گیلان را برشته تحریر در آورده و در تاریخ هیجده ساله، وقایع بعد از پیروزی مشروطه تا پایان قیام شیخ محمد خیابانی را نوشته است. این کتاب از مراجع معتبر تاریخ مشروطیت است.

کسروی مطالب تاریخ انقلاب مشروط ایران و تاریخ هیجده ساله را بصورت مقاله‌هایی در مجله پیمان بصورت دوره‌ای منتشر می‌کرد و در سال ۱۳۱۹ آنها را بصورت کتاب عرضه نمود. او در تاریخ هجده‌ساله آذربایجان وقایع این منطقه را محور قرارداد و سیر تاریخی ۱۸ ساله مشروطه را دنبال کرده است و با همان روش نگارش تاریخ انقلاب مشروط ایران بر روایت مستندات تاریخی پس از فتح تهران پرداخته است.

هرچند در نقد تاریخنگاری کسروی گفته شده است که نوشته‌های او پیوستگی منطقی و سیر تاریخی روشنی ندارد ولی با تمام این تفاسیر تاریخ‌نگاری کسروی از آن جهت که او واسط تاریخ‌نگاران عصر مشروطیت ایران با اهل تاریخ در دوره بعد از آن انقلاب است، از اهمیت برخوردار است.